Mythologische geboorteplek van de wereld

Hawaïanen protesteren tegen nieuwe telescoop op heilige vulkaan

Sharkhats (CC BY NC-2.0)

In de Amerikaanse staat en eilandengroep Hawaï protesteert een groep inheemse Hawaïanen al een week tegen de bouw van de gigantische TMT-telescoop op de slapende Mauna Kea-vulkaan. Met die Thirty Meter Telescope wil een groep universiteiten uit Amerika, Canada, Japan, India en China de oorsprong van het universum bekijken, dat dertien biljoen lichtjaren veraf ligt. De actie startte met een hondertal betogers, maar ondertussen groeide het aantal demonstranten tot 2000.

De protesterende menigte blokkeert de toegangsweg naar de top van de vulkaan. Zo houden ze de start van de bouw van de telescoop tegen, die op maandag 15 juli moest beginnen. De gouverneur van de staat, David Ige, riep op 17 juli de noodtoestand uit. Een dertigtal oudere demonstranten werd opgepakt, maar zou snel weer vrijgelaten zijn. Ook op andere plekken is er protest, zoals in de hoofdstad Honolulu.

Voor de actievoerders is de Mauna Kea de meest heilige berg van Hawaï. Volgens de legende was de bergtop de plaats waar de god van de hemel Wakea en de godin van de aarde Papa samenkwamen, en er zo de wereld schiepen. De vulkaan is voor veel Hawaïanen niet enkel de mythologische geboorteplek van de wereld, maar ook de laatste rustplaats van hun voorvaderen.

Een leider van de actiegroep ziet de komst van de TMT als een verdere ontheiliging van de Mauna Kea.

Voor de universiteiten is het berggebied rond de vulkaan perfect voor astrologisch onderzoek. Het hooggelegen gebied (4205 meter) is een donkere plek op onze planeet, met een gunstig en constant klimaat, en weinig lichtvervuiling. Op de berg zijn om die redenen al dertien andere observatoria gebouwd. Eind jaren zestig werd de vulkaan al aangeduid als een ideale locatie voor sterrenkundig onderzoek.

Beschermd gebied

De Mauna Kea is erkend als beschermd gebied, omdat het inheems natuurlijk erfgoed is. De demonstranten beroepen zich ook voornamelijk op die bescherming om de vulkaan te beschermen tegen de verdere uitbouw van het wetenschapspark. De Amerikaanse wet staat wel uitzonderingen toe op die beschermingswet, beperkte ontwikkeling is mogelijk in het gebied. De nieuwe telescoop zou met zijn 30 meter hoogte drie keer zo groot zijn als de huidige grootste telescoop ter wereld, op het Canarische eiland La Palma.

De inheemse demonstranten voeren al jaren actie tegen de komst van de TMT, waartoe in 2009 beslist werd. Volgens Kaho’okahi Kanuha, een leider van de actiegroep, werd er bij de bouw van de vorige telescopen al vaak beloofd dat die de laatste in het gebied zou zijn. De komst van de TMT ziet hij dan ook als een verdere ontheiliging van de Mauna Kea. Aan CNN zei hij dat dit hun laatste verdediging is. ‘We vechten dit aan omdat we weten dat als we dit niet kunnen stoppen, er weinig is dat we wel nog kunnen verdedigen of beschermen.’ Er volgden verschillende rechtszaken tegen de nieuwe telescoop, wat de bouw al jaren vertraagde, maar het Hooggerechtshof heeft recent geoordeeld dat de bouw mag doorgaan.

Sommige actievoerders beschouwen de annexatie als ‘de langste militaire bezetting door de VS’.

Een deel van de frustratie van de inheemse bevolking is gebaseerd op de geschiedenis van de eilandengroep in de Stille Oceaan. Eind negentiende eeuw werd koningin Lili’uokalani afgezet en gearresteerd door Amerikaanse plantage-eigenaars en missionarissen die een annexatie wilden bij de Verenigde Staten. In 1900 werd het een onderdeel van de VS, in 1959 een staat. Tegen die tijd was de inheemse bevolking al een minderheid geworden. Hoewel de eilandengroep internationaal erkend wordt als een staat van de VS, blijft er twijfel over de legale status van de eilanden. Zo halen sommige actievoerders aan dat de annexatie eigenlijk ‘de langste militaire bezetting door de VS’ is, en dat Amerika de eilanden blijft misbruiken als locatie voor allerlei militaire, economische en wetenschappelijke schadelijke projecten.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws

Hoewel het protest duidelijk leeft onder de inheemse bevolking, zijn er ook natives die niet tegen de nieuwe infrastructuur zijn. Zij zeggen dat ze de telescopen niet kunnen zien tijdens hun ceremonies en ze dus niet als storend ervaren. Velen onder hen zouden wel voorzichtig zijn met hun standpunten, om de afkeuring van de andere, demonstrerende natives te voorkomen.

Daarnaast zijn er geen archeologische overblijfselen gevonden op de vulkaan en leven er geen bedreigde diersoorten. Ten slotte zijn er voor de eilandbewoners ook voordelen aan de bouw van de nieuwe telescoop. Het verhoogt het prestige van de staat en de initiatiefnemers van het project beloofden onder andere om te investeren in het plaatselijke onderwijs.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift