Rapport Amnesty International onthult hoe tientallen critici willekeurig worden vastgehouden

Congolese staat van beleg smoort kritiek

MONUSCO/Abel Kavanagh / Flickr (CC BY-SA 2.0)

Een politieagent tijdens een patrouille in Goma, Noord-Kivu. Volgens de Congolese president moest de staat van beleg ingesteld worden om gewapende groepen in de regio te bestrijden en burgers te beschermen. Maar uit cijfers van de VN blijkt dat het aantal burgerdoden sindsdien verdubbeld is: van 559 tussen juni 2020 en maart 2021 naar 1261 tussen juni 2021 en maart van dit jaar.

Congo gebruikt de staat van beleg in de provincies Noord-Kivu en Ituri nu al een jaar om afwijkende meningen de kop in te drukken, zegt mensenrechtenorganisatie Amnesty International. Tientallen activisten worden vastgehouden op grond van verzonnen aanklachten, stelt een nieuw rapport.

Sinds de invoering van de staat van beleg op 3 mei 2021 hebben de veiligheidsdiensten in de provincies Noord-Kivu en Ituri verregaande bevoegdheden gekregen. Die gebruiken ze om elke vorm van protest of kritiek te onderdrukken, stelt Amnesty.

‘Het toenemend gebruik van militaire rechtbanken heeft het recht op een eerlijk proces ernstig ondermijnd.’

Mensenrechtenactivisten en parlementsleden die kritiek hebben op de maatregelen, worden bestempeld als “vijanden van de staat” en onderworpen aan arrestatie en vervolging. In twee gevallen werden ze ook gedood.

‘Met totale minachting voor de wet hebben defensie- en veiligheidstroepen uitgebreide bevoegdheden gekregen die niet worden gerechtvaardigd door het doel van de staat van beleg’, zegt Deprose Muchena, directeur van Amnesty International voor Oost- en Zuidelijk Afrika. ‘Ze hebben die aangewend om iedereen het zwijgen op te leggen die verantwoording eist voor de acties van de staat in de door conflicten geteisterde provincies Noord-Kivu en Ituri.’

Meer doden

Volgens de Congolese president moest de staat van beleg ingesteld worden om gewapende groepen in de regio te bestrijden en burgers te beschermen. Maar uit cijfers van de VN blijkt dat het aantal burgerdoden sindsdien verdubbeld is: van 559 tussen juni 2020 en maart 2021 naar 1261 tussen juni 2021 en maart van dit jaar.

Ook journalisten zijn herhaaldelijk aangevallen omdat ze hun werk deden. Volgens Journalistes en Danger (JED), een organisatie die zich inzet voor de bescherming van journalisten in het land, zijn in Noord-Kivu en Ituri minstens drie journalisten vermoord sinds de staat van beleg werd uitgeroepen.

Militaire rechtbanken

Het besluit van president Tshisekedi om militaire rechtbanken te laten oordelen over strafrechtelijke zaken tegen burgers, heeft het recht op een eerlijk proces sterk ondermijnd. Omdat de militaire rechtbanken de plotse toename van zaken niet aankunnen, zit een enorm aantal mensen in voorlopige hechtenis in afwachting van hun zaak. Bovendien is het in strijd met het internationaal recht om militaire rechtbanken burgerzaken te laten beoordelen, zegt Amnesty.

‘Het toenemend gebruik van militaire rechtbanken heeft het recht op een eerlijk proces ernstig ondermijnd’, aldus Deprose Muchena. ‘De autoriteiten van de DRC moeten onmiddellijk iedereen vrijlaten die willekeurig wordt vastgehouden. Het is schokkend dat de bevolking van Noord-Kivu en Ituri niet alleen moet vrezen voor dodelijke aanvallen door gewapende groeperingen, maar ook voor vervolging omdat ze vragen om effectieve bescherming en gerechtigheid.’

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3210   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift